"Kitap Yüklü Merkepler" söylemi hakaret olarak değerlendirilmemiştir.
Eleştiri, kaba hitap veya nezaket dışı söz sınırında kalan söylemler arasında.
Söylemin anlamı
“Kitap yüklü merkepler” ifadesi, çok fazla kitap, bilgi veya eğitim sahibi olduğu hâlde bu bilgileri gerçekten anlamayan, kullanmayan ya da hayatına yansıtmayan kişiler için kullanılan mecazlı ve eleştirel bir ifadedir. Burada “kitap yüklü” olmak çok miktarda bilgi taşımayı, “merkep” ise eşek anlamına gelir. Dolayısıyla ifade, bilginin yalnızca taşınmasının veya ezberlenmesinin yeterli olmadığını; asıl önemli olanın bilgiyi anlamak ve ondan yararlanmak olduğunu vurgular. Genellikle eğitimli veya bilgili göründüğü hâlde düşünsel açıdan yeterince bilinçli davranmayan kişileri eleştirmek amacıyla kullanılır.
Hukuki değerlendirme
Kitap yüklü merkepler hakaret değildir.
Cezası ve yaptırımı
- 1 Genel çerçeve Hakaret suçunun unsurları oluşmadığı değerlendirilen söylemlerde TCK 125 kapsamında bir yaptırım öngörülmez. Somut olayın koşulları farklı bir sonuç doğurabilir.
Yargıtay emsal kararı
Çocuğuna aşı yaptırmak üzere ... numaralı Aile Sağlığı Merkezi'ne giden bir şahsın aşı odasının çok kalabalık olduğunu görmesi üzerine bu durumu telefonu ile video olarak kaydettiği, bu videoyu sosyal paylaşım sitesinde paylaştığı, paylaşılan bu video altına sanığın "Abi bir ayette geçer, kitap yüklü merkepler olmakla adam olunmaz, sen tepkini dile getirdin, keşke herkes senin kadar duyarlı olsa" şeklinde yorum yaparak aile sağlığı merkezinde çalışan sağlık personeline hakaret ettiği iddiası ile kamu davasının açıldığı belirlenmiştir. Mahkemece suça konu sözler bir bütün halinde değerlendirildiğinde, görevli sağlık memurlarının onur, şeref ve saygınlığını rencide etme maksadıyla söylenmeyip yoğun eleştiri niteliğinde olduğu ve hakaret suçunun unsurlarının oluşmadığı anlaşıldığından sanık hakkında atılı suçtan beraat kararı verildiği belirlenmiştir. Mahkemenin takdir ve gerekçesinde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Yargıtay 4. CD (E: 2021/6004 K: 2023/15572 T: 01.03.2023)
İlgili hukuk maddeleri
Ağır Eleştiri
Hakaret suçunun oluşması için sözün onur, şeref ve saygınlığı rencide edici nitelikte olması gerekir. Kaba, sert veya incitici olmakla birlikte kişinin davranışına ya da işine yönelen değerlendirmeler eleştiri hakkı kapsamında kalabilir.
Kaba Hitap
Kaba hitap niteliğindeki sözler görgü kurallarına aykırı olsa da, kişinin onur ve saygınlığına saldırı boyutuna ulaşmadıkları ölçüde hakaret suçunu oluşturmaz.
Eleştiri Hakkı
Anayasa m.26 ve AİHS m.10 kapsamındaki ifade özgürlüğü, yalnızca hoşa giden değil; şaşırtıcı, rahatsız edici veya sarsıcı görüşleri de korur. Sınır, sözün kişinin onur ve saygınlığına saldırıya dönüştüğü noktadır.
Nezaket Dışı Söz
Nezaket dışı davranışlar ahlaki ve sosyal düzlemde eleştirilebilir olmakla birlikte, ceza hukuku bakımından hakaret suçunun tipiklik unsurunu karşılamayabilir.
Benzer söylemler
Hukuki destek mi gerekiyor?
Hakaret dosyalarında ilk adımlar sonucu belirler; şikâyet süresi altı aydır. Somut olayın koşullarını avukatla değerlendirin.